Przejdź do treści
Janosik schronów Otwórz mapę

Z danych

Jak daleko do schronu: ilu Polaków ma punkt schronienia w 500 metrach i które gminy nie mają żadnego

, 8 min czytania

Do najbliższego punktu schronienia jest dalej niż 500 metrów w linii prostej dla 46% mieszkańców Polski, a do punktu czynnego całą dobę dla 78%. Żadnego punktu w rejestrze nie ma 217 z 2 479 gmin. To wynik porównania 88 222 punkty schronienia z siatką ludności GUS, według stanu rejestru na 7 listopada 2026.

Ilu ludzi ma punkt schronienia w 500 metrach?

Janosik liczy odległość dla każdej komórki siatki GUS o boku 250 m: od jej środka w linii prostej do najbliższego punktu z rejestru. Ludność przypisana komórce to dane ze spisu z 2021 roku1. Wynik dla całego kraju (ludność 38 034 970):

Różnica między 46% a 79% bierze się stąd, że większość punktów to miejsca, do których wejdziesz w określonych godzinach albo po telefonie do zarządcy (w rejestrze: dostępność „w godzinach” i „na żądanie”). Całodobowych jest 19 765, czyli 22% wszystkich wpisów.

Skąd 500 metrów i czy to norma?

Nie ma przepisu, który mówiłby: schron ma być nie dalej niż 500 m od każdego mieszkańca. Ustawa każe organom ochrony ludności planować liczbę i pojemność obiektów zbiorowej ochrony według liczby ludzi na danym obszarze i rodzajów zagrożeń. Wskazuje procent ludności, dla którego ma starczyć miejsc: w miastach co najmniej 50%, w tym w budowlach ochronnych co najmniej 25%; poza miastami 25%, w tym 15% w budowlach ochronnych2. O odległości ani czasie dojścia ten przepis nic nie mówi.

Liczba 500 m pojawia się za to w przepisach o miejscach doraźnego schronienia. Rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 9 lipca 2025 r. każe je organizować w obiektach oddalonych nie więcej niż 500 m od miejsc stałego przebywania ludzi i dających schronienie co najmniej 15 osobom (§ 3 pkt 3 i 4). Wolnostojące miejsce doraźnego schronienia też ma powstać w takiej odległości (§ 13 ust. 2)3.

Dwie uwagi o tym progu:

W którym województwie jest najdalej?

Podkarpackie ma najwięcej ludzi poza zasięgiem 500 m od jakiegokolwiek punktu (66%), a warmińsko-mazurskie najmniej (32%). Przy punktach całodobowych kolejność jest inna: najgorsze jest dolnośląskie (92%), najlepsze podlaskie (64%). Stan rejestru na 7 listopada 20261:

WojewództwoDalej niż 500 m od punktuDalej niż 500 m od całodobowego
podkarpackie66%86%
lubelskie59%84%
małopolskie57%74%
świętokrzyskie55%71%
wielkopolskie50%73%
pomorskie47%86%
dolnośląskie45%92%
opolskie45%72%
łódzkie44%70%
kujawsko-pomorskie43%77%
podlaskie43%64%
mazowieckie43%84%
śląskie40%72%
lubuskie35%84%
zachodniopomorskie33%85%
warmińsko-mazurskie32%71%

Raport przypisuje punkty do gmin i województw według położenia pinezki, a nie według kolumny województwa w rejestrze, dlatego liczby punktów różnią się tu o kilka od zestawienia z samego rejestru. Dolnośląskie ma 4 504 punkty, ale tylko 356 z nich jest całodobowych. Warmińsko-mazurskie ma 8 708 punktów i 2 316 całodobowych. Sama liczba wpisów niewiele mówi o tym, jak blisko ma mieszkaniec.

Które gminy nie mają żadnego punktu?

W rejestrze nie ma ani jednego punktu w 217 gminach, czyli w 8,8% z 2 479. Mieszka w nich 1 556 627 osób (4,1% ludności kraju). Aż 1 548 420 z nich, czyli 99%, ma do najbliższego punktu (w sąsiedniej gminie) więcej niż 500 m.

Rozkład jest nierówny. W mazowieckim takich gmin jest 53, w lubelskim 51, razem 104, prawie połowa. Dalej idą dolnośląskie (24), pomorskie (23), podkarpackie (19) i małopolskie (11). W warmińsko-mazurskim brakuje punktu w jednej gminie, w wielkopolskim i kujawsko-pomorskim w dwóch. Dwa województwa, opolskie i zachodniopomorskie, nie mają takiej gminy w ogóle.

To głównie gminy wiejskie (173), miejsko-wiejskie jest 39, miejskich 5. Mediana ludności takiej gminy to 6 211 osób, ale 43 gminy mają ponad 10 000 mieszkańców. Największe:

Uwaga na nazwy: gmina wiejska Zamość otacza miasto Zamość, które ma w rejestrze 80 punktów, a gmina wiejska Lubin otacza miasto Lubin z 66 punktami. To dwie odrębne jednostki, więc brak punktu w jednej nie znaczy braku w drugiej.

Gdzie są największe białe plamy?

Białą plamą Janosik nazywa skupisko komórek siatki, z których do najbliższego punktu jest ponad 1000 m, razem z sąsiadami w promieniu 1,5 km. Raport pokazuje po dziesięć największych plam na województwo, czyli 160 plam, w których mieszka łącznie 515 484 osób1. Ponieważ to zestawienie po dziesięć, jest dolną granicą, nie pełnym wykazem.

Największe według ludności:

  1. Komorniki (wielkopolskie): 17 573 mieszkańców, najbliższy punkt 1 039 m. Gmina ma w rejestrze 4 punkty i ani jednego całodobowego, a 91% jej ludności jest dalej niż 500 m od punktu. Strona gminy pokazuje te punkty na mapie.
  2. Strzegom (dolnośląskie): 14 318 mieszkańców, najbliższy punkt 4 539 m. Gmina ma 13 punktów, żadnego całodobowego, a jej strona pokazuje, gdzie są.
  3. Katowice: 14 299 mieszkańców, najbliższy punkt 1 062 m. To miasto z 298 punktami (172 całodobowe): plama jest wyjątkiem w dobrze pokrytej gminie.
  4. Knurów: 12 242 mieszkańców, najbliższy punkt 1 097 m.
  5. Czeladź: 9 883 mieszkańców, najbliższy punkt 1 000 m.

Najdalej od punktu jest plama w gminie Prabuty (pomorskie): 6 699 mieszkańców, najbliższy punkt 8 321 m. Cała gmina miejsko-wiejska Prabuty (12 475 osób) nie ma w rejestrze żadnego punktu. W 33 z 160 plam najbliższy punkt jest dalej niż 2 000 m, w 106 mieści się w przedziale od 1 000 do 1 200 m. Wiele plam to więc nie pustynie, tylko miejsca, gdzie punkt jest tuż za progiem.

Pieszo jest dalej, niż pokazuje mapa

Linia prosta nie uwzględnia torów, rzek, ogrodzeń i ulic bez przejścia. Dla czterech województw, małopolskiego, podkarpackiego, śląskiego i świętokrzyskiego, Janosik policzył też dojście po ulicach i ścieżkach OpenStreetMap4. Ludność tych czterech województw to 11 124 690 osób. Pozostałe dwanaście ma na razie tylko linię prostą.

Miara (4 województwa)Dalej niż 500 m od punktuDalej niż 500 m od całodobowego
w linii prostej51% (5 703 192 osób)75%
pieszo po sieci ulic62% (6 844 947 osób)82% (9 112 375 osób)

Różnica to 1 141 755 osób: mapa w linii prostej pokazuje im punkt w zasięgu 500 m, a pieszo jest dalej. To dziesięć punktów procentowych. W przypadku punktów całodobowych takich osób jest 751 500. Najwięcej ich w Katowicach (46 474, czyli 16% mieszkańców według siatki), Krakowie (44 244, czyli 6%), Gliwicach (39 065, czyli 22%) i Sosnowcu (34 442, czyli 18%).

Przykład z danych: w gminie Gliwice jest komórka siatki z 229 mieszkańcami, od której do punktu jest 180 m w linii prostej, ale 3 310 m pieszo. Dlaczego, dane nie mówią; zwykle wchodzi w grę przeszkoda w terenie. Projekt zakłada, że droga piesza jest dłuższa od linii prostej zwykle o 20 do 40%1. Dla 3 431 osób w tych województwach nie udało się znaleźć dojścia po sieci w ogóle.

Czego te liczby nie mówią

Pojemności. Rejestr jej nie podaje: dane o pojemności są w Centralnej Ewidencji, ale wolno je udostępniać tylko z klauzulą „zastrzeżone”5. „Ma punkt w pobliżu” nie znaczy więc „zmieści się”. Ustawa zakłada, że miejsc ma starczyć dla części ludności, nie dla wszystkich. Co wiadomo o liczbie schronów i miejsc w nich, zebraliśmy w tekście ile jest schronów w Polsce.

Stanu na ulicy. Punkt z rejestru bywa zamknięty, zlikwidowany albo nie ma wejścia, o którym mówi wpis. Janosik porównuje wpisy z innymi rejestrami i prosi mieszkańców o sprawdzenie na miejscu, ale to proces, nie gwarancja. Co stoi pod wpisami, które kontrola uznała za podejrzane, opisuje tekst o błędach w rejestrze schronów.

Braków w samym rejestrze. Gmina bez punktu to najczęściej gmina bez wpisu, a nie dowód, że w gminie nie ma piwnicy czy budynku, który mógłby służyć. Rejestr wypełniają komendy powiatowe i miejskie PSP, i to one decydują o wpisie. Wpis do sprawdzenia nie jest zarzutem wobec nikogo.

Dokładności siatki. Ludność jest przypisana komórkom 250 m z danych spisowych z 2021 roku, a odległość liczona od środka komórki. Granica 500 m nie przechodzi więc ostro między domami.

Reszty kraju w liczbie „pieszo”. Wynik 62% dotyczy czterech województw, nie Polski.

Co możesz zrobić teraz

Sprawdź swoją okolicę na mapie Alarmu: pokaże najbliższe punkty, a tam, gdzie policzono sieć ulic, także drogę pieszą do nich. Jeśli szukasz ogólnych wskazówek, jak znaleźć najbliższy schron, są w poradniku. Zestawienie po gminach, powiatach i województwach jest w Raporcie, a dane do własnych obliczeń w pliku raport.json. Źródła i metodę opisuje strona Dane. Organy ochrony ludności mają ustawowy obowiązek informować mieszkańców o położeniu obiektów zbiorowej ochrony, a od 29 maja 2026 roku także punktów schronienia6, więc jeśli w twojej gminie punktu nie ma, to pytanie do urzędu gminy, nie do aplikacji.

Krótko

Jak daleko jest do najbliższego schronu?
Zależy od miejsca: według rejestru na 7 listopada 2026 54% mieszkańców Polski ma punkt schronienia w promieniu 500 m w linii prostej, a 21% ma w takiej odległości punkt czynny całą dobę. Resztę dzieli od punktu więcej niż 500 m. Najbliższy punkt dla swojego adresu znajdziesz na mapie w Alarmie.
Ile osób w Polsce nie ma schronu w pobliżu?
Ponad 500 m od jakiegokolwiek punktu schronienia mieszka 17 611 100 osób, czyli 46% ludności, a od punktu całodobowego 29 880 975 osób (78%). To liczby w linii prostej; pieszo, w czterech województwach, w których policzono dojście po ulicach, jest dalej o 10 punktów procentowych.
Które gminy nie mają schronów?
W rejestrze na 7 listopada 2026 brakuje punktu schronienia w 217 gminach, najczęściej w mazowieckim (53) i lubelskim (51). Największe pod względem ludności to Brwinów (30 203 mieszkańców), Zielonki (26 178) i gmina wiejska Zamość (23 793). Brak wpisu nie dowodzi braku miejsca, które mogłoby służyć jako schronienie: może to być wpis do sprawdzenia.

Przypisy

  1. Dane projektu: /dane/raport.json, pola `wojewodztwa`, `gminy`, `gminyBezPunktow`, `bialePlamy` i `metoda`, stan rejestru 30 września 2026. Źródła zapisane w polu `zrodla`: Punkty schronienia, Komenda Główna PSP, dane.gov.pl (zbiór 28058), CC BY 4.0; ludność: GUS, NSP 2021, siatka 250 m. Opis metody: /dane (dostęp: 29 października 2026).
  2. Ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz.U. 2024 poz. 1907), art. 90 ust. 1 i 2, tekst ogłoszony, api.sejm.gov.pl (dostęp: 30 października 2026). Nowelizacje z 2026 roku (Dz.U. 2026 poz. 646 i 815) art. 90 nie zmieniają; strona ISAP wymaga weryfikacji obrazkowej, więc tekst otwarto z interfejsu ELI Sejmu.
  3. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 lipca 2025 r. w sprawie warunków organizowania oraz wymagań, jakie powinny spełniać miejsca doraźnego schronienia (Dz.U. 2025 poz. 932), § 3 pkt 3 i 4 oraz § 13 ust. 2, api.sejm.gov.pl (dostęp: 29 października 2026). Brzmienie z dnia ogłoszenia, 14 lipca 2025 r.; baza ELI Sejmu nie wykazuje aktów zmieniających (sprawdzone 30 października 2026).
  4. Dane projektu: /dane/raport.json, pole `siec` (dojście pieszo po ulicach i ścieżkach OpenStreetMap, © autorzy OpenStreetMap, ODbL, wyciągi Geofabrik; próg 500 m), stan rejestru 30 września 2026; opis źródeł: /dane (dostęp: 29 października 2026).
  5. Ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz.U. 2024 poz. 1907), art. 108 ust. 4 pkt 8 (pojemność jako dana ewidencji) oraz art. 113 ust. 2 (klauzula „zastrzeżone” dla danych z art. 108 ust. 4 pkt 2 i 5 do 13), api.sejm.gov.pl (dostęp: 30 października 2026). Tekst ogłoszony; nowelizacje z 2026 roku tych przepisów nie zmieniają, a dane o punktach schronienia dodane w art. 108 ust. 5 nie obejmują pojemności. Rejestr z dane.gov.pl jest osobnym zbiorem i pojemności nie zawiera.
  6. Ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz.U. 2024 poz. 1907), art. 114 ust. 2, api.sejm.gov.pl, oraz art. 114 ust. 4 dodany ustawą z dnia 17 kwietnia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 646, art. 1 pkt 22), który stosuje ten obowiązek odpowiednio do punktów schronienia, w życie 29 maja 2026, api.sejm.gov.pl (dostęp: 30 października 2026).

Czytaj dalej

Wszystkie artykuły