Ile jest schronów w Polsce i czym różni się schron od punktu schronienia
Zależy, co liczysz. W rejestrze Państwowej Straży Pożarnej jest 88 222 punkty schronienia (stan 7 listopada 2026), ale to lista miejsc, do których można pójść po schronienie, a nie lista schronów. Jako schrony, czyli obiekty hermetyczne z filtrami powietrza, inwentaryzacja PSP z przełomu 2022 i 2023 roku zapisała tylko 1 903. Reszta to ukrycia, czyli budowle ochronne bez hermetyczności, i miejsca doraźnego schronienia.
Schron, ukrycie, punkt schronienia: co jest czym?
Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej rozróżnia budowle ochronne (schrony i ukrycia), miejsca doraźnego schronienia, a od 29 maja 2026 roku także punkty schronienia.
- Schron to uznany za budowlę ochronną obiekt „o konstrukcji zamkniętej i hermetycznej”, wyposażony w urządzenia filtrowentylacyjne lub pochłaniacze regeneracyjne (art. 83 ust. 3).
- Ukrycie to uznana za budowlę ochronną budowla o konstrukcji niehermetycznej (art. 83 ust. 4). Schron i ukrycie dostają przy uznaniu kategorię odporności (art. 83 ust. 2).
- Miejsce doraźnego schronienia to obiekt budowlany przystosowany do tymczasowego ukrycia ludzi (art. 84). Definicja nie wymaga od niego hermetyczności ani filtrów.1
- Punkt schronienia to miejsce przydatne do tymczasowego ukrycia ludzi, w budynku albo poza nim, które daje podstawową ochronę przed gwałtownymi zjawiskami pogodowymi i skutkami broni konwencjonalnej, zwłaszcza odłamkami (art. 84a). Punkty identyfikuje komendant powiatowy (miejski) PSP, między innymi w obiektach, które dawniej pełniły funkcję budowli ochronnej, i w planowanych miejscach doraźnego schronienia (art. 91a ust. 1).2
Rejestr „Punkty schronienia w Polsce”, który Komenda Główna PSP publikuje na dane.gov.pl, to lista takich punktów. Nie rozdziela ich na schrony, ukrycia i miejsca doraźnego schronienia: kolumna „Rodzaj obiektu” ma w każdym wierszu tę samą wartość, „Obiekt ochrony ludności”.3 Materiał PSP dla strażaków zaznacza, że punktu schronienia nie należy automatycznie utożsamiać ze schronem.4 Dlatego liczby ze zbioru i liczby o schronach nie wolno stawiać w jednej kolumnie. Szerzej o różnicach piszemy na stronie schron, ukrycie, miejsce doraźnego schronienia.
Ile punktów schronienia jest w rejestrze?
W rejestrze KG PSP jest 88 222 punkty schronienia, w 2280 gminach (stan 7 listopada 2026).5 Z tego 19 765 punktów, czyli 22%, ma być dostępnych całą dobę, 7691 w określonych godzinach, a 60 766 tylko na żądanie, czyli po kontakcie z zarządcą. Taki podział wynika z pola dostępności w danych.
To migawka Janosika ze stanu na 30 września 2026, a nie bieżący stan rejestru państwowego. Zbiór na dane.gov.pl ma aktualizację co tydzień: jego opis po zmianie z 26 października 2026 (import 27 października) mówi o 87 835 punktach, a dołączony plik CSV z danymi z 19 października ma 87 316 rekordów.3 Jak rejestr zmienia się z dnia na dzień, opisujemy w tekście o aktualizacji rejestru schronów.
Rejestr nie mówi, ile z tych punktów to schrony, ukrycia i miejsca doraźnego schronienia. Nie mówi też, ilu ludzi się w nich zmieści. Ustawa każe prowadzić Centralną Ewidencję OZO i od 29 maja 2026 roku gromadzić w niej także dane o punktach schronienia: rodzaj obiektu, lokalizację i dostępność (art. 108 ust. 3 pkt 4 i ust. 5).2 Pojemności wśród nich nie ma; to dana o obiekcie zbiorowej ochrony, czyli o schronie, ukryciu albo miejscu doraźnego schronienia (art. 108 ust. 4 pkt 8). Dane z ewidencji nie są informacją publiczną (art. 113 ust. 1), a między innymi dane o pojemności dostają klauzulę „zastrzeżone” (art. 113 ust. 2).6 Plik, który Janosik buduje z rejestru, ma identyfikator, współrzędne, adres i dostępność.
Ile jest schronów, a ile ukryć i miejsc doraźnego schronienia?
Ostatnie pełne zestawienie, które da się sprawdzić u źródła, pochodzi z inwentaryzacji przeprowadzonej przez strażaków od października 2022 do lutego 2023 roku. Komenda Główna PSP podała w kwietniu 2023 roku, że zinwentaryzowano 234 735 obiektów.7 Rozbito je tak:
| Rodzaj obiektu | Obiekty | Miejsca (osoby) |
|---|---|---|
| Schrony | 1 903 | |
| Ukrycia | 8 719 | |
| Budowle ochronne razem | 10 622 | 1 428 369 |
| Miejsca doraźnego schronienia | 224 113 | 49 241 916 |
Uwaga na liczbę schronów. Strony komend powiatowych, które powtarzają komunikat, podają 903 schrony, ale wtedy 903 i 8 719 ukryć daje 9 622, a nie 10 622 budowle ochronne z tych samych stron.7 Liczbę 1 903 i sumę 10 622 podaje NIK, powołując się na raport KG PSP o budowlach ochronnych z 2022 roku.8 Z tą liczbą się zgadza reszta rachunku, więc jej używamy.
Te same dane NIK przelicza na ludzi: schrony i ukrycia mogły zapewnić schronienie dla 1 428 369 osób, czyli 3,8% ludności kraju, a miejsca doraźnego schronienia na papierze dla 49 241 916 osób, co jest więcej niż liczba mieszkańców Polski.8 Ta druga liczba jest cytowana najczęściej i najłatwiej ją źle zrozumieć: to suma miejsc w obiektach, które NIK opisuje jako pozbawione szczególnych wymagań odpornościowych, nie liczba miejsc w schronach. Zdaniem NIK takie dane mogą dawać mieszkańcom fałszywe poczucie bezpieczeństwa.8
Dlaczego te liczby się nie zgadzają?
Bo to różne listy. Ustawa definiuje schrony, ukrycia, miejsca doraźnego schronienia i punkty schronienia, inwentaryzacja PSP zapisała 234 735 obiektów, a rejestr na dane.gov.pl to lista punktów, do których można pójść. Do tego dochodzi jakość samych danych, którą NIK ocenia ostrożnie.
NIK opisał ewidencje budowli ochronnych jako w większości niepełne i niezweryfikowane, a o Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Komendzie Głównej PSP napisał, że nie weryfikowały różnic w liczbie budowli ochronnych i ich pojemności w kolejnych ocenach.8 W 32 gminach, które NIK skontrolował, według tych ewidencji na miejsce w schronach i ukryciach mogło w 2022 roku liczyć zaledwie 2% mieszkańców.8 NIK ocenił też stan techniczny budowli, które sam obejrzał: z 25 schronów 17 uznano za niezadowalające, a z 39 oglądanych budowli ochronnych 61% nie spełniało warunków technicznych dla schronu lub ukrycia. Wśród budowli sklasyfikowanych jako schrony NIK stwierdził brak hermetyczności, czyli głównego wymogu tej kategorii.8
Wniosek praktyczny: liczba 1 903 to liczba obiektów zapisanych jako schrony, nie obiektów, o których wiadomo, że zadziałają.
Ile miejsc w schronach powinno być według ustawy?
Ustawa nie podaje liczby schronów, tylko udział ludności, dla którego mają starczyć miejsca. Organy ochrony ludności planują pojemność tak, żeby w granicach miast obiekty zbiorowej ochrony pomieściły co najmniej 50% ludności, w tym budowle ochronne co najmniej 25%. Poza miastami progi wynoszą 25% i 15% (art. 90 ust. 2).9 Dla porównania: według danych cytowanych przez NIK schrony i ukrycia mogły w 2022 roku pomieścić 3,8% ludności kraju.8
Ustawa przewiduje też źródło, które odpowiadałoby na pytanie z tytułu wprost. Minister spraw wewnętrznych ma podawać do publicznej wiadomości ogólne informacje o obiektach zbiorowej ochrony w województwach i powiatach, w tym procentowe zestawienie miejsc w stosunku do liczby mieszkańców (art. 114 ust. 1).9 To zestawienie ogólne: pojemność pojedynczego obiektu pozostaje daną zastrzeżoną (art. 113 ust. 2). Jak daleko mieszkańcy mają do najbliższego punktu, policzyliśmy osobno w tekście jak daleko do schronu.
Gdzie punktów jest najwięcej?
Rozkład w rejestrze (stan rejestru na 30 września 2026) pokazuje, gdzie wpisano najwięcej punktów, nie gdzie jest najbezpieczniej. Dane wprowadzają organy wskazane w art. 109 ustawy, m.in. komendy powiatowe PSP, więc rozkład zależy też od tego, jak gęsto i jak szczegółowo wpisywano.10
| Województwo | Punkty | Udział |
|---|---|---|
| mazowieckie | 12 480 | 14,4% |
| śląskie | 8 737 | 10,1% |
| warmińsko-mazurskie | 8 712 | 10,1% |
| wielkopolskie | 7 516 | 8,7% |
| małopolskie | 6 055 | 7,0% |
| łódzkie | 5 452 | 6,3% |
| zachodniopomorskie | 5 080 | 5,9% |
| lubuskie | 4 763 | 5,5% |
| dolnośląskie | 4 511 | 5,2% |
| kujawsko-pomorskie | 4 065 | 4,7% |
| podlaskie | 3 761 | 4,3% |
| lubelskie | 3 571 | 4,1% |
| opolskie | 3 346 | 3,9% |
| pomorskie | 3 021 | 3,5% |
| świętokrzyskie | 2 803 | 3,2% |
| podkarpackie | 2 718 | 3,1% |
Trzy pierwsze województwa mają razem 29 929 punktów, czyli 34,6% rejestru. Największe województwo ma 4,6 razy więcej wpisów niż najmniejsze. Zestawienie dla mazowieckiego, śląskiego i warmińsko-mazurskiego znajdziesz na ich stronach.
Wśród gmin prowadzi Warszawa (7 417 punktów, 8,6% rejestru), przed Krakowem (3 013), Łodzią (1 688), Wrocławiem (1 490) i Poznaniem (1 424). Pięć największych razem to 15 032 punkty, 17,4% całości. Sam rozkład nie uwzględnia liczby mieszkańców: nie przeliczaliśmy punktów na głowę, więc nie wolno z niego czytać, które miasto jest „lepiej zabezpieczone”. Lista dla stolicy jest na stronie Warszawy, a ogólna na stronie schronów.
Czego rejestr i inwentaryzacja nie mówią?
- Ile osób zmieści się w poszczególnych punktach: pojemności nie ma w danych, które widać.
- Czy punkt jest otwarty, gdy jest potrzebny: pole dostępności to deklaracja z rejestru, nie wynik wizyty. Dlatego Janosik sprawdza wpisy z ulicy.
- Co się zmieniło od 2023 roku. Nowszych liczb państwowych o schronach i ukryciach, które dałoby się otworzyć u źródła pierwotnego, nie znaleźliśmy, więc ich nie podajemy.
- Ile obiektów w rejestrze to te same obiekty, co w inwentaryzacji z przełomu 2022 i 2023 roku. Zbiory mają różne daty i różny zakres, a ich porównanie wymagałoby przepisu, który je łączy.
Rozbieżność między wpisem a rzeczywistością traktujemy jako „wpis do sprawdzenia”, nie zarzut wobec nikogo.
Ile państwo przeznacza na schrony?
Ustawa wprost wymaga, by na ochronę ludności i obronę cywilną przeznaczać corocznie środki w wysokości nie niższej niż 0,3% produktu krajowego brutto (art. 155 ust. 1).11 Wydatki rozpisuje Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. Program na lata 2025 do 2026, po zmianie uchwałą Rady Ministrów nr 151 z 4 listopada 2025 roku, przewiduje na rok 2026 łącznie 17 142 786 000 zł, czyli około 17,1 mld zł, na wszystkie zadania programu, nie tylko na schrony.12 Nie rozbijaliśmy tej kwoty na poszczególne zadania, więc nie wiemy, ile z niej pójdzie na budowle ochronne.
Program dotyczy lat 2025 do 2026. Treści następnego programu nie sprawdzaliśmy.
Co możesz zrobić teraz
Sprawdź, co jest blisko ciebie, w Alarmie albo na stronie swojej gminy. Ilu mieszkańców ma punkt bliżej niż 500 metrów, pokazuje Raport. Skąd pochodzą dane i jak są porównywane, opisuje strona Dane, a zasady kontroli Zasady. Jak działa sam rejestr i skąd się biorą w nim błędy, wyjaśnia strona rejestr punktów schronienia, a co stoi pod podejrzanymi wpisami, pokazuje tekst o błędach w rejestrze schronów. W jakich budynkach leżą punkty, opisuje osobny tekst.